Buğra AYAN*

Arkadaşlar Hürriyet başta olmak üzere,bir çok sitede bir haber yer aldı.ÖSYM ile ilgili haber.Bu konuda ÖSYM sistemine zarar vermemek için hiç bir bilgi vermedim.

Fakat zaten haber yayınlandıktan sonra,kısa bir süre içinde sistem değiştirilmesi amacı ile olsa gerek,(http://okul.osym.gov.tr ) erişime kapatılmıştır.

Şu an açıklayabiliyorum.

Önceden,

http://okul.osym.gov.tr/DisplayImage.aspx?TCKimlikNo=Burayatckimliknogelecek şekilde bir kısayol kullanarak sistemdeki fotoğraflar görülebiliyordu.

IDM gibi Orbit gibi Flashget gibi programlarla sona yazılan bir algoritmaya göre Toplu indirme yaparak sistemden bir çok fotoğraf çekilebilecek şekildeydi.

Bugün şikayetim kayda alınmış ve siteye erişim kapatılmıştır.

ÖSYM ye ve habere ilgi gösteren herkese teşekkürler.

Dünyada iletişimin gelişimine yön veren internet devlerinin değişik ülkelerin internet kullanıcıları ile buluşması sebepleri ve sonuçları ile uzun uzun konuşulması gereken bir konu.
“Youtube.com” biz Türk kullanıcıları için sansür kelimesi ile özdeşleşmeye başlayan bir site.
Uzun süre Youtube kapalı kaldı ve görünen yine kapalı kalacak.
Bu süre içinde medyada konu ile ilgili yer alan haberler genelde Youtube’un açılıp,kapanma duyuruları veya kapalı halde iken internet sitesine nasıl girilebileceği ile ilgili detaylardı.
Fakat ne yazık ki,konuşulması gereken asıl konu hep sönük kaldı.Konuşmamız ve belki de tartışmamız gereken aslında Türkiye’nin,Türk kullanıcısının Youtube sınavını verip,veremediği idi.
Öncelikle kafamızda başı şeyleri net olarak belirlemeliyiz.
Youtube neden kapatıldı ?
Youtube içinde bulunan bir kaç provakatör ve illegal içerikli videodan dolayı kapanmadı.Olayın çok daha büyük bir boyutu var.Bugün Youtube üzerinde videolara yapılan yorumların neredeyse hiç bir denetleme mekanizması olmadığı için herkes aklına geleni yazabiliyor.Youtube genelde reklam içerikli yorumlara yönelik önlemler alabiliyor.
Örneğin,mesajın içinde “www” veya “http://” geçtiği anda mesajınızı yayınlamayabiliyor.Fakat dillere göre değişik anlamlara gelen kelimeler ile kurulacak cümlelerin yapısını hiç bir zaman anlayamadığı için önlem alamıyor.Çünkü mesala siz,”Bu hareketi sana çok yakıştı,helal olsun.” cümlesini hem iyi hem kötü anlamda kullanabilirsiniz.Dillerin bu detaylı anlamlarını çözebilecek bir sanal zeka Youtube’da olmadığı için doğal olarak önlem alamıyor.Sadece bu yoruma diğer kullanıcılardan belirli bir miktardaki kullanıcı negatif değerlendirme yaparsa Youtube’un ilgilenme imkanı oluyor.
Bu yüzden,insanlar neredeyse hiç bir önlem alınmadan konuşabiliyorlar.Ayrıca siteye kaydolurken sahte bir kullanıcı adı ve sadece bu iş için açılmış bir elektronik posta adresiyle üye olabiliyorsunuz.
Hal böyle olunca,Youtube kimliği belirsiz kişilerin yazdığı mesajlar çöplüğüne dönüyor.Kimliği belirsiz olan bu kişiler,kimliği belirli kişilere yönelik ifadeler kullanıyor.
Bir futbol takımını destekleyenlerden,bir siyasi partinin üyelerine kadar bir çok kesime toplu olarak yazılmış hakaret hatta küfür içerikli tepkiler oluyor.
Ayrıca Youtube üzerinde kullanıcıları daha çok sitede tutmak için hazırlanmış özel mekanizmalar var.Mesala bir video izledikten bu videoya yakın içerikli yeni videoların tanımı geliyor.Daha sonra izlediğiniz yeni video içinde başka videoların tanımları geliyor.Gitgide ilk izlediğiniz videoya olan benzerlik azalırken kendinizi Youtube’un büyüsüne kaptırabiliyorsunuz.
Youtube’un dünyanın bir numaralarından olmasında biraz da,kişiyi site üzerinde yönlendirme becerisini diğer sitelere göre çok daha iyi göstermesi var.
Fakat burada şöyle bir sıkıntı var.
Her insan düşünen bir varlık ve bir insanın tüm düşünceleri size uymayabilir.Size uyan düşünceleri de olabilir ama uymayan düşünceleri de olabilir.Bu sizin ondaki iyi yanları görmenize engel olmamalı.Fakat makinaların sanal zekaları bize bu noktada kötü bir dost oluyor.
Örneğin;bir kişi tuttuğu futbol takımının oyuncularının attığı golü izlemek için Youtube’a giriyor.Gol videosu bittikten sonra Youtube ona benzer videolar olarak futbolcunun yaptığı roportajları gösteriyor.Kullanıcı iyi bir niyetle bu videoyu izliyor.Roportaj esnasında futbolcunun yaşadığı şehir ile ilgili soru cevaplar geçiyor.Bu röportaj videosunu yükleyen kişi bunu bildiği için anahtar kelimelere bu şehir ile ilgili sözcükleri de ekliyor.Dolayısı ile video bittikten sonra bu şehir ile ilgili yeni videolar geliyor.Bundan sonraki nokta çok önemli.Çünkü,sistemin işleyişini iyi gördükten sonra nokta makinalara sanal zekayı verenlerin insan zekasının sırrını bir ölçüde çözdüklerini düşüneceksiniz.
Anahtar kelimelerde şehir ile ilgili kelimeleri tarayan Youtube,kullanıcıyı sitede tutmak için veritabanında gösterecek yeni videolar arıyor.Roportajda geçen şehir ile ilgili bilgiler çok taze olduğu için bu şehir ile ilgili videoları da kişi izlemek isteyebiliyor.Dolayısı ile Youtube video ararken bunu çok iyi görüyor.Sistemin öncelik tanıdığı videolar ise;daha çok izlenilmiş,daha çok yorum yapılmış videolar oluyor.Bir videoda çok fazla yorum var ise büyük bir ihtimalle videonun içeriğinden uzaklaşılmış,konu başka yere çekilmiş,tartışma olmuş ve küfürler havada uçuşmuştur.Bunu bilen Youtube kullanıcıyı bu videolara yönlendirerek kullanıcıyı daha çok siteye çekeceğini,belki de kişinin yorum yazmak için siteye üye olacağını düşünüyor.
Kişi bu videoyu izledikten sonra veya video yüklenmesi sırasında olan donmalardan dolayı yorumlara göz gezdirdiğinde bir anda kendisini son derece gergin bir ortamda buluyor.İş buraya geldikten sonra bir çok kişi siteye üye olarak aynı şekilde hakaretler ile cevap veriyor.
Ne yazık ki;Youtube’un işleyişinin perde arkası bu şekilde.
İşte Youtube bu yüzden kapalı.Çünkü,Youtube’a son derece iyi niyetle bir kaç gol videosu izlemek için giren insanlar bile sitede hiç istemediği halde o anki tahrik ile kitlelere hakaret içerikli yazılar yazabiliyor.
Youtube bu işleyişi çok iyi biliyor,fakat maddi kaygılardan dolayı sistemin işleyişini bozmuyor.
Youtube şu an dünyada en çok tıklanan 5 sitenin içinde ve kendi alanında bir numara.Bir Türk sitesi değil,yabancı bir internet sitesi.Yabancı olması nedeniyle telif hakları ihlal edilerek yüklenen videoların yasaklanması konusunda gevşek davranmasına bir bahane gibi gözükebiliyor.Fakat yine dünyanın en çok tıklanan sitelerinden olan Metacafe.com’u neden görmüyoruz.Metacafe tıpkı Youtube gibi bir video paylaşım portalı.Metacafe de Türk sitesi değil,yabancı bir site.Fakat Metacafe’ye Youtube’da olduğu gibi bir diziyi bir kaç parçaya bölerek yüklemeye çalıştığınızda yüklemeniz neredeyse imkansızdır.Peki Youtube neden gevşek davranıyor.Acaba telif hakları ihlal edilerek yüklenen videolardan gelecek maddi kazançları mı düşünüyor.
Aynı şekilde,cinsel içerikli bir video Youtube’a hiç bir zaman yüklenemez,videolar taranır ve cinsel içerikli videolar yüklenmez.Peki neden aynı şey Türk Devletinin özellikle hassasiyetini belli ettiği konularda uygulanmıyor.Neden halkı kin ve nefrete yönlendiren videolar kolayca yüklenebiliyor.
Bunları iyi görmeliyiz.
Karşımızda bir demokrasi kelebeği mi,yoksa devletimiz ve milletimizin birliği için tehdit oluşturan,tek amacı para kazanmak olan başı boş bir proje mi var,bunu iyi görmeliyiz !

Youtube.com erişime bazen açık,bazen kapalı bir şekilde Türk kullanıcıları için yayın hayatına devam ederken,Youtube’un açık veya kapalı olmasının etkilerini konuşmanın yanında,Youtube’a eklenen içeriklerin ne olduğu,Türk kullanıcılarına iletişim noktasında nasıl faydası olduğunu da konuşmalı,tartışmalıyız.
Öncelikle Youtube,Türkiyede ki video paylaşım kültürüne ne kattı noktasını düşünürsek,karşılaşacağımız tablo şudur.
Youtube olmadan,Türkiyede popülerleşmeden önce kullanıcılar,sanatçılara ait klip,roportaj,haber gibi videolara erişmekte zorluk çekiyorlardı.
Sadece bu konularda açılmış video paylaşım siteleri sistem gereksinimleri yaklayamadıkları için online olarak içeriği izletemiyor,kullanıcıya indirme olanağı sunuyordu.Ortalama 35,40 Megabayt olan bir videonun bile her ay 1000′in üzerinde indirilme alması ve sitede yüzlerce bu tarz video olması,ciddi bir altyapı gerektiriyordu.
Ayrıca,bu internet siteleri içeriğine mp3 ve benzeri telif hakkı içeren eserler karıştırdığı için kapatılabiliniyordu.
Mesala benim ilk olarak mahkeme tarafından kapatıldığını gördüğüm site bir “Klip İzleme,İndirme” sitesi idi.
Hal böyle olunca,hem kullanıcılara hem site sahiplerine kolaylık sağlaması nedeniyle Youtube bu piyasanın tamamına yakınını kendi kontrolüne geçirdi.Artık bu sitelerde Youtube üzerinden videoları oynatarak trafik gibi zorluklar ile uğraşmıyor.Videonun üzerine sitenin reklamını bırakarak Youtube üzerinden sitesine ziyaretçi de çekebiliyor.Fakat tabiki eskiye göre bazı noktalarda ziyaretçisini kaybetti.Çünkü bir kişi o siteye girmek yerine direk Youtube üzerinden arama yapabiliyor.
Fakat hala arama motorlarından gelen ziyaretçi başta olmak üzere değişik ziyaretçileri çekerek bu siteler ayakta durabiliyor.
Ama kısacası,klip ve roportaj tarzı videoları yayınlayan siteler Youtube açılması ile gelirlerinin bir kısmını Youtube’a,dolayısı ile yurtdışına bırakmak zorunda kaldılar.
Youtube’un açılması ile internet klip piyasası gibi çok fazla etkilenen bir piyasa daha oldu “Televizyon Dizileri” piyasası.
Önceden,sadece ShowTV kanalı sitesi üzerinden dizilerini çok düşük bir çözünürlük ile indirilme değil ama izleme imkanı verirdi.Bu konuda o kadar hassastı ki videoların indirilememesi için özel bir şirket ile çalışırdı.Alternatifinin olmamasından da dolayı da site çok tıklanırdı.
Fakat hem dizi piyasası hem de internet hızla büyüyordu ve ShowTV’nin sitesinden düşük çözünürlükle yaptığı yayının bunun karşısında durma imkanı yoktu.
Youtube açıldıktan ve Türkiyede internet hızı arttıktan sonra artık TV kartı ile yapılan dizi kayıtları Youtube’a koyulmaya başlandı.
Youtube’un videolara süre sınırı koyması dizilerin bölünerek siteye eklenmesine sebep oldu.Siteye video ekleyen kişiler kendi reklamlarını da videolara eklediler.
Youtube dünyaca ünlü televizyon dizilerinin videoları siteye yüklendiğinde hassas davranıyor ve yayına izin vermiyor.Fakat gerek Türk dizileri hakkında geniş bilgi sahibi olmaması hem de Türkiye’den gelecek tepkilerin,ve yasal yaptırımların Amerika kadar başlarını ağırtmayacaklarını düşünmüş olsalar gerek Türk dizileri konusunda gevşek davranıyorlar.
Türkiyede ki,diziler o kadar fazla izleniyor ki,2008 yılında yayın sezonu içinde her perşembe günü bir komedi dizisinin,her cuma günü ise bir mafya dizisinin parçalanmış bölümleri,o gün için dünyanın en çok videoları bölümünü neredeyse boydan boya kapatıyordu.
Youtube zaten kapatıldığı için başka bir yasal yaptırım şu an yok.Değişik yolları kullanarak insanlar siteye girebiliyor.Dolayısı ile dizileri de bu site üzerinden izliyor.
Youtube’un kapanması ile siteye yüklenen dizilerin oluşturduğu pazar yavaş yavaş yurtdışında yaşayan Türklere geçiyor.Onların internet imkanlarının da Türkiyede yaşayan Türklere göre iyi olması bu konuda yardımcı oluyor.Avrupa kanallarından yapılan kayıtlar siteye aktarılıyor.
Bir çok dizinin bir parçasının 100.000′in üzerinde izlendiği düşünüldüğünde,bu kişilerin belki de bir çok yerel veya ulusal medya organından daha çok kişiye ulaşabildiği görülüyor.
Bu gerçekten yola çıkıldığında ilerde sektörün oluşması kaçınılmaz görülüyor.Zaten,özellikle Arap ülkelerinde Türk dizilerinin gösterilmesi,dizilerin altına değişik dillerde yorumlar gelmesi bu videolarda reklamı yapılan sitelere yurdışından da yabancıların girmesi anlamına geliyor.Dolayısı ile bu dizi piyasasını kontrol edenlerin oluşturacağı reklam pazarı ulusal değil global bir pazar haline dönüşüyor.
Alınan reklamlar başta olmak üzere sitenin gelirleri hem Türkler hem de yabancılardan sağlanacak hale geliyor.
Youtube konuşulduğu zaman gözardı edilmemesi gereken bir başka nokta da internet mp3 piyasasında Youtube’un etkileri.Mp3 herzaman vardı ve belki de her zaman olacak.Fakat ortada şöyle bir sorun var.Şarkıların arkasına tek bir resim koyarak video oluşturan bazı kişiler arkasına Youtube’u almanın verdiği rahatlıkla bu videoları Youtube’a yüklüyor.Dolayısı ile insanlara mp3 dinlettiriyor ve hatta Youtube’dan video indirme mekanizmalarını kullanarak indirtiyor.
Bu anlamda Youtube bir mp3 cenneti olurken,mp3 sitesi açan Türk kullanıcıların siteleri hızla kapatılıyor.
Burada bir çifte standart var.Eğer Türk internet kullanıcısı mp3 dağıtarak para kazandığında onun gelirini kesiyor ve fikir haklarına sahip çıkıyorsak,aynı uygulamayı Youtube içinde uygulamalıyız.Bugüne kadar Youtube’un hiçbir zaman mp3 yüzünden kapatılması gerektiği konuşulmadı.
Youtube bu mp3 içerikli videolar sayesinde devasa reklam gelirleri elde etti ve bu para yurtdışında bir yerlere gidiyor.Eğer illegal mp3 dağıtımından kimsenin ekmeğine yağ sürmesini istemiyorsak Youtube’a da Türk site yöneticilerine yapılan muamele yapılmalıdır.
Ancak bu şekilde,Türk site yöneticilerinin kendilerini adil bir ortamda hissetmesini sağlayabiliriz.

Genel olarak Youtube’un içeriğindeki videoların,Türk interneti üzerindeki yuvalanmaları bu şekildedir.
Bir çok spesifik nokta ve içerik olabilir.Dikkat edildiğinde göze çarpan bu noktalardır.Bu içerikler ile ilgili yukarda belirtildiği gibi değişik sorunlar var.
Bu sorunların çözümüne yönelik adımlar atıldığı takdirde Türk interneti daha hızlı gelişecek ve güçlenecektir.

Rumuz:Siecles

Soru:Kredi kartı şifresi ile işlem yapmam gerektiği durumlar oluyor ama şifremi girdiğimde çalınmasından korkuyorum nelere dikkat etmem gerekir?

Cevap:

Kredi kartı ile ilgili işlem yaparken kesinlikle dikkatli olunması gerekmektedir.

İlk olarak bilgisayarınızın güvenli olduğundan emin olun,bilgisayarınızda sağlam bir Antivirüs taraması yaptıktan sonra internete giriş

yapın.Eğer bir trojan veya benzeri zararlı kod parçası sisteminizde çalıştırılıyorsa bu sizin bilgisayarınızdan başka bir noktaya veri

akışı yapılmasına sebep olabilir.Bu noktada kötü niyetli kişilerin en çok önem verdiği bilgi bilindiği gibi Kredi Kartı bilgileridir.

Dolayısı ile güvenli bir bilgisayar üzerinden internete bağlanmak önem taşımaktadır.

Daha sonraki adım ise güvenli bir ağ üzerinden internete girmektir.Örneğin;bir internet cafeden internete girerken cafe sahibinin makina

üzerinde kurduğu programlar antivirüs taramalarından kurtulmuş olabilir.Fakat bazı cafe programları ana makinaya her türlü bilgi akışını

sağlayabilir.Dolayısı,kredi kartı ile işlem yaparken internet cafeden bilgileri girmeniz her durumda tehlikelidir.Kişisel bilgisayarınızı

tercih etmeniz önemlidir.

İnternet cafelerin yanında şifresiz kablosuz ağ noktalarından yapılan girişlerde sisteme girenlerin kontrol edilememesi durumu

oluşabileceğinden bilgilerinizin güvenliği de tehdit altında olabilir.Bundan dolayı,şifresiz kullandığınız kablosuz ağlarda da kredi kartı

bilgilerinin girilmesinde bir tehlike mevcuttur.

Bundan sonraki aşama ise internet sitesinin güvenliğidir.Yurtiçinde ve yurtdışında ünlü olmuş siteler bu konuda neredeyse sağlanabilecek en

yüksek güvenlikleri sağlayabilmektedir.Kullanıcılar için karşılaşılan sıkıntılar genellikle bu noktada olmamaktadır.Kötü niyetli kişiler bu

sitelerin sistemlerini geçebiliyor ise bile sizin kullanıcı olarak buna karşı alabileceğiniz bir önlem ne yazık ki yoktur.Sitelerde basılan

tuşları kaydeden “keylogger” olarak bilinen programlara karşı “Ekran Klavyesi” olarak bilinen ve fare ile seçim yaparak yazı yazmanızı

sağlayan sistemler vardır.Fakat son zamanlarda çıkan kötü niyetli programlar ekran görüntüsünü çok yakın aralıklar ile alarak,bu ekran

görüntülerinden sizin nereye tıkladığınızı görebilmektedirler.Dolayısı ile sitedeki  “Ekran Klavyesi” fonksiyonundan ziyade güvenliğinizi

bilgisayar ve ağ üzerinden sağlamanız daha önem taşımaktadır.

Son olarak son zamanlarda daha popülerleşen ve eklenti olarak bilinen Web Tarayıcısı’na eklenen küçük uygulamaların güvenirliğine de dikkat

edilmelidir.Çünkü bu uygulamalar sürekli Internet Explorer,Mozilla Firefox gibi eklentiler üzerinde çalışarak,sitelerdeki formlara girilen

değerleri kopyalayarak,güncelleştirme bahanesi ile kendi veritabanlarına kopyalayabilir.Bundan dolayı bu konudaki ana siteler haricindeki

sitelerden eklenti kurulmaması güvenliğinize katkıda bulunacaktır.

Rumuz:hoscakal09

Soru:Avast antivirüs programını silemiyorum,ne yapabilirim?

Cevap:Avast’ın kendi sitesinden indirebileceğiniz “avast! uninstall utility” programı ile sorunu çözebilirsiniz.

Rumuz:yagmir

Soru:Bilgisayarım çok yavaş,nedeni ne olabilir?
Cevap:Bir bilgisayarın yavaşlamasının çok farklı sebepleri olabilir. Eskiden beri söylenen “Çok doldurmuşsundur,sil gereksiz şeyleri!” anlayışı ile bilinen yetersiz disk  alanından,virüs veya casus programlara kadar bir çok şey olabilir. Bazı çözüm yollarını takip ederek sorunu daha rahat anlayabilirsiniz.

Çok fazla yazılım sorunu

Bir çok bilgisayarda oluşan bir problem , otomatik olarak çalışan programlardır.Bunlara ulaşmak için Başlat>>Çalıştır>msconfig yazarak “Başlatma” menusunden açılışta çalışan programları görebilirsiniz.Buradan seçili olanları değiştirerek ve ardından bilgisayarınızı yeniden başlatarak daha hızlı çalışmasını sağlayabilirsiniz.

Yetersiz bellek sorunu

Eğer bir ofis programını,Internet Explorer veya Mozilla Firefox gibi bir web tarayıcısını,MSN gibi bir anlık iletişim platformunu düşük bellekli bir bilgisayarda çalıştırır iseniz, bilgisayarınız yavaşlığıyla size sıkıntılı anlar yaşatabilir.Bilgisayarınızın kilitlenmesi bile söz konusu olabilir.Bu sorunun temelinde “Bellek Yetersizliği” vardır.Donanımsal olarak takviye yapılması gereklidir.Bilgisayarın RAM’ini yükseltmek sorunu çözmede büyük rol oynayacaktır.

Sabit Diski Birleştirerek çözüme ulaşmak

Disk birleştirme özelliği de bu durumda sorunun çözümünde etkili olabilir.Sabit diskin üzerinde farklı yerlerde parça parça saklanan dosyaları birleştirerek, bu dosyalara daha hızlı erişilmesine yardımcı olacaktır. Sık kullanılan dosyalar daha kolay parçalanarak sabit diskinize dağılacağından,dosyaların yeniden çalıştırılması esnasında PC’nizin yavaş işlemesine sebep olur.Windows Disk Birleştiricisi bu konuda yardımımcı olacaktır.Bilgisayar kullanma sıklığına göre Disk Birleştiricisi’ni haftada bir veya 15 günde bir kullanabilirsiniz.

Virüsler, casus yazılımlar yüzünden oluşan sorunun çözümü

Eğer bilgisayarınıza bir virüs veya trojan yerleşmiş ise,bu zararlı program belirli araklıklarla sizin isteğiniz ve bilginiz dışında bilgisayarda kod çalıştırabilir,sistemde bir fonksiyonu kullanabilir,hatta bir adrese veri yollayabilir.Dolayısı ile siz tek bir işlem yaptığınızı sandığınız esnada bile bilgisayar bir çok işlem yapıyor olabilir.Ünlü Antivirüslerin güncel sürümleri ile bilgisayarı taratmanız ve eğer daha spesifik bir hata oluşuyorsa,bu hatanın çözümü için ideal Antivirüs veya başka türde bir yardımcı yazılıma internetten ulaşarak çalıştırmanız faydalı olacaktır.